Zaangażowane są w ten proces osoby, które zajmują się znoszeniem barier architektonicznych, przystosowaniem osób niepełnosprawnych do wymagań życia społecznego oraz przygotowujące daną osobę  do pracy zgodnie z jej możliwościami a także zainteresowaniami.

Jak zdążyła Pani zauważyć posłużyłam się tutaj określeniem fizjoterapeuta, zastępując słowo rehabilitant. Od kilku lat jest to określenie powszechnie używane w dziedzinie medycyny. Odchodzi się  już od terminologii rehabilitacja, rehabilitant zostaje ona zastąpiona określeniem fizjoterapeuta, fizjoterapia. Jest to terminologia wspólna dla Europy.

Fizjoterapia jest bardzo obszernym działem, składającym sie z trzech składowych: kinezyterapii, fizykoterapii oraz masażu. Kinezyterapia jest to terapia ruchowa. Fizykoterapia polega na wykorzystaniu naturalnych bądź sztucznych źródeł energii. W masażu wykorzystuje się energię mechaniczną.

2. Kiedy człowiekowi potrzebna jest rehabilitacja?
Procesem rehabilitacyjnym obejmujemy osobę, która z różnych przyczyn utraciła zdolność samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Czynnikami mogą być tutaj różnego rodzaju procesy chorobowe oraz przebyte urazy.

3. Kto najczęściej zgłasza się na rehabilitację – czy można określić jakiś przedział wiekowy, płeć?
Osoby zgłaszające się na usprawnianie lecznicze  to praktycznie wszyscy: dzieci, nastolatki, dorośli oraz osoby starsze. Nie ma określonego przedziału wiekowego ani predyspozycji płci, są natomiast określone jednostki chorobowe występujące częściej w danych grupach wiekowych. Np. u dzieci występują najczęściej wady postawy, nastolatki – złamania, urazy, dorośli zespoły bólowe kręgosłupa, stawów, osoby starsze schorzenia neurologiczne, kardiologiczne, zmiany zwyrodnieniowe. Oczywiście nie możemy patrzeć w ten sposób na wszystkich, ponieważ różne jednostki chorobowe występują u różnych osób - zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.

4. Ile trwa rehabilitacja? Od czego zależy czas jej trwania?
Cały proces fizjoterapeutyczny uzależniony jest od jednostki chorobowej, jej zaawansowania oraz stanu chorego. Czasami proces rehabilitacji trwa 10 dni a niekiedy wiele lat. Każdy pacjent, zanim trafi do działu rehabilitacji, bez względu na to, czy jest to przychodnia czy też oddział rehabilitacyjny, na początku jest bardzo dokładnie badany przez lekarza specjalistę w dziedzinie rehabilitacji medycznej. To od niego jest uzależniony okres trwania usprawniania leczniczego. Przeważnie pacjent na początek dostaje od 8 do 10 zabiegów, po których zgłasza się na ponowną konsultację lekarską. Dalej w zależności od stanu zdrowia lekarz albo zleca kolejne serie zabiegów, albo uznaje, zabiegi za skończone.

5. Czy pacjenci chętnie podejmują rehabilitację?
Wszystko zależy od pacjenta, jego świadomości i wytrwałości w dążeniu do celu, ale także ma tutaj duży wpływ jednostka chorobowa oraz widoczne efekty leczenia. Początkowo większość osób rozpoczyna proces rehabilitacyjny z zapałem i wielką chęcią, która w miarę wydłużającego się czasu trwania ulega zmianie. Obserwujemy w tym momencie dwie grupy pacjentów: takich, którzy pomimo braku widocznych efektów i wydłużającego się czasu leczenia walczą i nie poddają się oraz takich, którzy poddają się i rezygnują, przekreślając swoje szanse na poprawę. Dlatego tak bardzo ważne jest kompleksowe podejście do pacjenta przez specjalistów różnych dziedzin oraz duże wsparcie bliskich mu osób.

6. Jakie problemy ma zazwyczaj rehabilitant z pacjentem?
Jednym z problemów  jest bierna postawa pacjenta podczas zajęć. Bardzo trudno pracuje się z pacjentem,  który nie chce współpracować z terapeutą.  Co z tego, że dany pacjent przychodzi na zajęcia, jeżeli nie daje nic z siebie. Rehabilitacja to nie tylko zajęcia na sali czy w gabinetach fizykoterapeutycznych, to także bardzo duża praca samego pacjenta w domu. Problemem jest także pacjent, który „wie lepiej, jakie zabiegi oraz ćwiczenia mu pomogą”. Osoba taka poddaje każde zlecenie lekarskie oraz sposób ich wykonania przez fizjoterapeutę w dużą wątpliwość. Na szczęście osób stwarzających problemy podczas całego procesu rehabilitacji jest niewiele a personel pracujący stara się z nimi jakoś radzić.

7. Jak oceniłaby Pani rehabilitację u Cichych Pracowników Krzyża?
Muszę powiedzieć, że proces rehabilitacji u Cichych Pracowników Krzyża jest na wysokim poziomie. Dotyczy to zarówno wyposażenia, jak i kwalifikacji oraz umiejętności pracujących tam osób. Jednak nie to jest w domu najważniejsze. Ważna jest atmosfera, która bardzo przypomina domową. Powszechnie wiadomo, że najlepiej dochodzi się do zdrowia w atmosferze życzliwości, przyjaźni oraz zrozumienia. Osoby, które do nas przyjeżdżają, mają nie tylko problemy zdrowotne,  staramy się wówczas pokazać lub wspólnie znaleźć pozytywne strony danego problemu. Niekiedy poznanie pacjenta z innym chorym, który jest podobnie doświadczony przez los odnosi najlepsze skutki, czasami wystarczy sama rozmowa, a czasem tylko wysłuchanie pacjenta. Wiele z przyjeżdżających osób śmieje się, że mogą u nas podleczyć i ciało i duszę. Musi coś w tym być, ponieważ bardzo często zdarza się, że nasi pacjenci wracają do nas na kolejne turnusy.

8. Jak pracuje się z tymi, którzy przyjeżdżają na turnusy do głogowskiego domu?
Pacjenci zwykle starają się dopasować do rytmu w domu, są punktualni, niekonfliktowi, wyrozumiali i niekiedy bardzo pomocni w stosunku do siebie nawzajem. Owszem jak wszędzie zdarzają się problemy, ale zawsze staramy się je na bieżąco rozwiązywać.

9. Czy może Pani opowiedzieć jakąś historię związaną z przemianami, jakie dokonują się podczas rehabilitacji? Czy dotyczą tylko wzmocnienia fizycznego?
Na jeden z turnusów przyjechał mężczyzna w sile wieku po udarze mózgu. Początkowo sądziłam, że jego możliwości ruchowe są bardzo ograniczone. Proszę sobie wyobrazić człowieka, który siedzi na wózku, przygarbiony, wręcz nieruszający się, proszący o wszystko swojego opiekuna, złoszczący się na każdym kroku, izolujący się od innych. Na pierwszy rzut oka naprawdę ciężki stan. Dopiero gdy zaczęłam z nim pracować, przekonałam się, że wcale nie jest z nim tak źle. Wbrew temu co sądziłam, potrafił zrobić dużo. Teraz zostało mi tylko przekonać samego pacjenta, że on to potrafi, a to nie było takie łatwe. Podczas naszych wspólnych spotkań często dochodziło między nami do konfliktów – ja uważałam że potrafi coś zrobić, on że nie. Ale wytrwałość się opłaciła, mój pacjent zaczął odnosić sukcesy. W momencie gdy zdał sobie sprawę, że czynności, które potrafi wykonać, może wykorzystać w życiu codziennym zaczął o wiele chętniej pracować. W przeciągu niedługiego czasu osiągnęliśmy bardzo wiele, do tego stopnia, że gdy się żegnaliśmy miało się wrażenie, że jest to całkiem inny człowiek. Czasem nie wystarczy tylko rehabilitować pacjenta, bo z procesu rehabilitacji ten człowiek korzystał wcześniej, ale należy pokazać mu, że jest bardzo wartościowym człowiekiem, który może prowadzić normalne życie. Choroba wcale nie oznacza, że trzeba wycofać się z życia.

10.Czy można wskazać jakieś etapy rehabilitacji?
W usprawnianiu pacjentów występują trzy etapy rehabilitacji:
I etap – rehabilitacja szpitalna; II etap – rehabilitacja poszpitalna wczesna – sanatoryjna; III etap – rehabilitacja poszpitalna późna – ambulatoryjna.

Etapy rehabilitacji są ściśle dostosowane do okresów chorobowych pacjenta. W  zależności od tego, na jakim etapie jest proces chorobowy, stosuje się inne postępowanie lecznicze: i tak w okresie ostrym przeważnie stosujemy tylko pozycje przeciwbólowe czyli takie, w których pacjent nie odczuwa żadnego bólu lub ból minimalny. Pozycje te mają także za zadanie zabezpieczenie  uszkodzonych kończyny lub części ciała, tak aby nie dochodziło do żadnych deformacji czy też dodatkowych uszkodzeń lub komplikacji. Na tym etapie nie stosujemy lub bardzo ostrożnie wchodzimy  z fizykoterapią czy też z masażem.

W okresie kompensacyjnym rozpoczynamy pomału proces rehabilitacyjny, włączając wszystkie składowe fizjoterapii - kinezyterapię, fizykoterapię oraz masaż.  Na tym etapie jesteśmy w stanie najwięcej osiągnąć  w całym procesie usprawniania. Trzeba tutaj powiedzieć, że jest to etap o największej dynamice w procesie rehabilitacji.

W okresie adaptacyjnym kontynuujemy tutaj rehabilitację z okresu kompensacyjnego, włączając coraz to inne formy usprawniania leczniczego. Na tym  etapie uczymy pacjenta samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie.

11. Jakie mogłaby Pani dać rady dla pacjentów?
Chciałabym poradzić wszystkim korzystającym z rehabilitacji, aby się nie załamywali oraz nie zniechęcali. Efekty nie zawsze są od razu widoczne. Czasami potrzeba wielu miesięcy a nawet lat, aby coś osiągnąć. I co najważniejsze, musimy pamiętać, że nie fizjoterapeuta a sam pacjent musi dużo pracować, aby osiągnąć cel. Ważne jest także, aby osoby korzystające z usprawniania pracowały w domu – tylko systematyczna praca daje pożądane efekty. Inna rada  to ta, aby pacjenci nie dawali się wyręczać rodzinie i bliskim. Lepiej zrobić coś samemu wolniej niż być wyręczanym przez wszystkich. Samodzielność daje poczucie własnej wartości oraz satysfakcję z tego, że nie jest się zależnym od innych.

12. Kto może zostać rehabilitantem? Jaka osoba nadaje się do tego zawodu? Jakie powinna mieć    cechy?
Wybierając zawód fizjoterapeuty należy wziąć pod uwagę to, czy lubi się pracować z innymi ludźmi a tym bardziej z ludźmi chorymi. Jest to bardzo istotne, gdyż błędny wybór odbija się na pracy z pacjentem, jego powrotem do zdrowia. Fizjoterapeuta powinien cechować się cierpliwością, wyrozumiałością, otwarciem na krzywdę innych ludzi, asertywnością, odpowiedzialnością, życzliwością i wieloma innymi cechami, które przede wszystkim mają na uwadze dobro pacjenta.


Kotwica grudzień 2006